U Srbiji je u periodu od 19. do 24. januara  toku obeležavanje Evropske nedelje borbe protiv raka grlića materice.
Rak grlića materice je globalni problem, posebno zemalja u razvoju, a Srbija se po broju obolelih nalazi na prvom mestu u Evropi.Naročito veliki problem predstavlja činjenica da se žene javljaju na pregled ginekologu vrlo kasno,u takozvanoj invazivnoj fazi kada je lečenje teško,prognoza neizvesna a ishod bolesti često smrtni. Zato kažemo da se u Srbiji, pored visoke incidence,odnosno broja novootkrivenih slučajeva obolenja, suočavamo i sa vrlo visokim mortalitetom,odnosno smrtnošću od ove bolesti.

Etiologija ove bolesti, kao i kod većine malignih bolesti ,nije dovoljno poznata. Bolest se dovodi u vezu sa određenim tipovima  HUMANOG PAPILOMA VIRUSA. U prilog tome govori činjenica da se bolest češće javlja kod žena koje često menjaju seksualne partnere,žena sa lošim higijenskim navikama i žena koje su seksualnu aktivnost započele pre 16.godine života. Zato se velike nade polažu u vakcinu, koja se može naći i na našem tržištu, a namenjena je pre svega mladim ženama od 14. do 25. godine života.Iskustvo sa primenom ove vakcine u našoj zemlji nije veliko i za sada ova vakcina nema široku primenu. Prava prevencija se zato bazira na zdravstvenom vaspitanju i negovanju odgovarajućih navika u pogledu higijene i seksualnih navika žena.
Nasuprot tome, iskustvo sa SKRININGOM- RANOM DETEKCIJOM, odnosno pravovremenim otkrivanjem bolesti je veliko.Rano otkrivanje bolesti vrši se pomoću PAPANIKOLAU TESTA, koji se dugi niz godina sprovodi u Službama za zdravstvenu zaštitu žena. Sa testiranjem se počinje tri godine nakon početka seksualne aktivnosti žene, a najkasnije do 20.godine života. Problem postoji u niskoj zdravstvenoj prosvećenosti žena, zbog čega se one neredovno javljaju svom ginekologu i propuštaju mogućnost da visokopouzdanim testom rano otkriju bolest i u potpunosti se izleče.
Intenziviranjem rada na prevenciji masovnih nezaraznih bolesti poslednjih godina, pored ginekologa u borbu protiv ove bolesti uključili su se i lekari drugih službi Doma zdravlja Subotica.

Upućivanje na Papanikolau test sastavni je deo preventivnog rada lekara u Preventivnom centru, Polivalentnoj patronaži  i obavezni je deo preventivne karte. Od pre tri godine i  u Službi opšte medicine organizuju se sistematski pregledi, u okviru kojih je upućivanje žena ginekologu na Papanikolau test obavezno. Svaki izabrani lekar opšte medicine i izabrani ginekolog dužan je da brine o ginekološkom statusu svojih pacijentkinja i da ih na vreme obaveštava o potrebi pregleda, vremenskom intervalu kontrola ( jednom u tri godine, kod žena koje redovno obavljaju preglede ),faktorima rizika i mogućnostima prevencije i rane detekcije bolesti. U završnoj fazi izrade je i Nacionalni program prevencije raka grlića materice. Do početka njegove široke primene,apelujemo na sve žene:

- Izaberite svog lekara opšte medicine i svog ginekologa i od njih zatražite sve informacije o ovoj bolesti
- Odazovite se na poziv za sistematski pregled
- Posetite ginekologa i uradite Papanikolau test
- Brinite trajno o svom zdravlju


Dr Ljiljana Miljački
Načelnik Službe opšte medicine
Doma zdravlja Subotica